Moin Humanist

समाजात वेगवेगळ्या प्रश्नांवर काम करणाऱ्या अनेक संस्था आहेत. कुणी आरोग्यासाठी काम करतं, कुणी शिक्षणासाठी, कुणी पर्यावरणासाठी, कुणी महिला, बालकं, ग्रामीण समुदाय किंवा वंचित घटकांसाठी. या सगळ्या कामाची समाजाला गरज आहे. पण या सगळ्या प्रवासात एक गोष्ट मला सतत जाणवते, ती म्हणजे वाचन संस्कृती निर्माण करण्यासाठी, वाचनाची सवय रुजवण्यासाठी अन् पुस्तकं तळागाळातील मुलांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी अजून खूप मोठ्या प्रमाणावर काम होण्याची गरज आहे. पुस्तक हातात देणं ही एक गोष्ट आहे, पण त्या पुस्तकाकडे ओढ निर्माण करणं, वाचण्यासाठी वेळ अन् जागा निर्माण करणं, वाचलेल्या गोष्टीवर विचार करायला शिकवणं अन् त्या विचाराला आपल्या जगण्याशी जोडणं ही त्याहून मोठी गोष्ट आहे. विशेषतः ग्रामीण भागात, आर्थिकदृष्ट्या मर्यादित कुटुंबांमध्ये किंवा जिथं घरात पुस्तकांचं वातावरणच नाही, तिथं एका पुस्तकाची किंमत फक्त त्याच्या छापील किमतीपुरती राहत नाही. ते पुस्तक एखाद्या मुलासाठी जगाकडे पाहण्याची पहिली खिडकी ठरू शकतं. याच जाणिवेतून We Read च्या माध्यमातून आपण 2020 पासून वाचनाशी संबंधित विविध उपक्रम करत आलो आहोत. पुस्तकांबद्दल लिहिणं...

अनेकदा अनेक लोकांच्या हातात भारतीय संविधानाची प्रत दिसते. ते पाहून आपल्यालाही वाटतं की आपण संविधान घ्यावं आणि वाचायला सुरुवात करावी. पण काही पाने वाचल्यानंतर प्रश्न पडतो, नेमकं काय वाचतोय? हे कसं समजून घ्यायचं? कारण संविधान हे कादंबरी, चरित्र किंवा सामान्य माहितीचं पुस्तक नाही. संविधानात भारताचा देश कसा चालतो, नागरिकांना कोणते अधिकार आहेत, सरकारने काय करावं, सरकारच्या अधिकारांना कोणत्या मर्यादा आहेत, न्यायालयाचं काम काय आहे, केंद्र नि राज्य यांचे संबंध कसे आहेत आणि आपल्या लोकशाहीची मूलभूत मूल्यं कोणती आहेत, हे सांगितलं आहे. त्यामुळे संविधान समजून घेण्यासाठी ते फक्त पहिल्या पानापासून शेवटच्या पानापर्यंत वाचण्यापेक्षा त्याची रचना, त्यामागचा विचार आणि वेगवेगळ्या गोष्टी एकमेकांशी कशा जोडलेल्या आहेत हे समजून घेणं जास्त महत्त्वाचं आहे. 🌸 संविधान वाचताना सुरुवात प्रस्तावनेपासून म्हणजे Preamble पासून करावी. पण प्रस्तावना फक्त पाठ करण्यासाठी वाचू नये. We, the People of India म्हणजे आम्ही भारताचे लोक या पहिल्याच शब्दांपासून विचार करायला सुरुवात करावी. संविधानाची ताकद कुठून आली? आम्ही भारताचे लो...

तर नुकतीच मी हार्पर ली यांची ही जगप्रसिद्ध कादंबरी वाचून पूर्ण केली. 1960 मध्ये प्रकाशित झालेल्या अन् पुलित्झर पुरस्कार प्राप्त या कादंबरीच्या जगभरात कोट्यवधी प्रती विकल्या गेल्या आहेत. पण ही कादंबरी हातातून खाली ठेवल्यानंतर माझ्या लक्षात आलं की, या कादंबरीची खरी ओळख त्याच्या प्रचंड खपात किंवा लोकप्रियतेत नाहीच , तर ते वाचताना नि वाचून झाल्यानंतरही आपल्या मनात जी एक तीव्र अस्वस्थता रेंगाळत राहते, त्यात आहे.☘️ वरवर पाहता, ही कथा अलाबामा राज्यातील 'मेयकॉम्ब' या एका लहानशा शांत शहरात राहणाऱ्या 'स्काउट' नावाच्या चिमुकल्या मुलीची, तिचा भाऊ जॅम आणि तिचे वकील वडील एटिकस फिंच यांची वाटते.  लहान मुलांचे खेळ, त्यांचे बालसुलभ कुतूहल नि आजूबाजूच्या जगाकडे पाहण्याचा त्यांचा निष्पाप दृष्टिकोन यातून कथेची सुरुवात होते. पण हळूहळू ही कथा आपल्याला एका अशा अंधाऱ्या वळणावर घेऊन जाते, जिथे अमेरिकेचा प्रदीर्घ नि कलंकित वर्णद्वेषाचा इतिहास जसाच्या तसा उघडा पडतो. यातील कथानकाचा मुख्य गाभा नेमकं काय आहे ? तर टॉम रॉबिन्सन या एका कृष्णवर्णीय तरुणावर एका गोऱ्या महिलेने केलेला बलात्कारा...

नारायण खानसोळे सर लिखित नुकतीचं आलेली नवी-कोरी 256 पृष्ठसंख्या असलेली कादंबरी वाचली नि भरून पावलो असं म्हणू शकतो कारण मी ही कादंबरी वाचली नाही तर अक्षरशः जगून आलोय. काही पुस्तकं वाचताना माणूस पानांमध्ये हरवत नाही तर तो मातीत हरवतो. गोदाकाठच्या त्या ओल्या मातीत, बाभुळबनाच्या दाटवाटात, पुराच्या दरडीखाली वसलेल्या वासरी गावाच्या गल्ल्यांमध्ये.  नारायण खानसोळे सरांची नवी कोरी कादंबरी गंगथडी वाचताना हेच होतं. ही एका गावाची कथा तर आहेच त्यासोबतच ही एका संपूर्ण कृषी संस्कृतीची जिवंत स्मृती सुद्धा आहे नि ती स्मृती इतकी खरी आहे, इतकी अस्सल आहे की वाचता वाचता आपल्याला आपल्या आजोळच्या रानाचा वास यावा, आजीच्या हातच्या भाकरीची आठवण यावी, गुरांच्या गळ्यातल्या घंटेचा आवाज कानात घुमावा. गंगथडी म्हणजे गोदाकाठची जीवनरीत. गोदावरी आईच्या काठावर, नांदेडच्या खालून, काळ्या मातीच्या वावरांमध्ये जगणाऱ्या माणसांची ही कथा आहे. पण लेखक फक्त माणसांबद्दल लिहित नाहीत ते त्या झाडांबद्दल लिहितात, त्या दरडींबद्दल लिहितात, त्या गंगेच्या पाण्याबद्दल लिहितात जी लेकरं, पाखरं, वासरं, किडे-मुंग्यांची माय आहे.  ...

उद्योजकतेतील पहिले पाऊल…..❤️🌸 काही दिवसापूर्वी अखेर हे 175 पृष्ठसंख्या असलेलं पुस्तक वाचून बाजूला ठेवलं नि वाचून संपवल्यावर मनात पहिल्यांदा जी जाणीव दाटून आली, ती म्हणजे उद्योजकता ही काही फक्त दुकान, फॅक्टरी, भांडवल किंवा मोठ्या बोर्डावर झळकणाऱ्या नावाची गोष्ट नाही. तर उद्योजकता ही आधी मनात जन्म घेते. माणसाच्या विचारांत, त्याच्या जिद्दीत, त्याच्या पाहण्यात नि त्याच्या जगण्याच्या रितीत ती आकाराला येते.  प्रशांत पवार यांनी लिहिलेलं हे पुस्तक नेमकं हीच गोष्ट सांगतं. म्हणूनच हे पुस्तक वाचताना मला असं वाटलं की एखादा माणूस आपल्याशी गप्पा मारतोय, हात धरून चालवत आहे नि म्हणतोय की अरे, व्यवसाय सुरू करायचा असेल तर आधी स्वतःला उभं कर. या पुस्तकाची सर्वात मोठी ताकद म्हणजे त्याचा दृष्टिकोन. तो दृष्टिकोन फक्त तांत्रिक नाही, फक्त आकड्यांचा नाही किंवा नफ्या-तोट्याचा नाही तर तो माणसाच्या जडणघडणीचा आहे.  उद्योजक व्हायचं म्हणजे आधी विचार करायला शिकायचं असतं संकटांना घाबरायचं नसतं , संधी ओळखायची असते नि स्वतःच्या क्षमतेवर विश्वास ठेवायचा असतो. अन् हे सगळं या पुस्तकात जागोजागी येतं. म...

काही प्रेमकथा पूर्ण होण्यासाठी नसतात… ❤️ प्रेम नेमकं कधी होतं? पहिल्याच नजरेत? की अनेक भेटीनंतर? की एखाद्या साध्या कशी आहेस? मध्ये? मला आजही त्या प्रश्नाचं उत्तर सापडलं नाही. पण एवढं नक्की माहीत आहे, की काही माणसं आपल्या आयुष्यात इतक्या शांतपणे येतात की ते कधी आपल्या श्वासाचा भाग बनतात हे कळतच नाही. नि जेव्हा ते निघून जातात, तेव्हा लक्षात येतं की ते फक्त आयुष्यात आले नव्हते तर आपल्या आयुष्याचा एक भाग बनून गेले होते. माझ्यासाठीही ते सगळं अगदी असंच सुरू झालं.🌸 मी पहिल्यांदाच घरापासून इतक्या लांब आलो होतो. एका छोट्याशा गावातून मोठ्या कॉलेजमध्ये. मनात अनेक स्वप्नं होती, पण त्याहून जास्त भीती होती. नवीन शहर, नवीन माणसं, नवीन वातावरण… नि सगळ्यात मोठी गोष्ट म्हणजे भाषा.  आजूबाजूला सगळे सहज इंग्रजीत बोलत होते. काहीजण हिंदीतही बोलत होते. मी मात्र दोन्ही भाषांमध्ये स्वतःला अपुरा समजत होतो. वर्गात बसायचो, लोकांशी हसायचो पण आतून कुठेतरी एकटाच होतो.  माणसांनी भरलेल्या गर्दीतही एकटेपणा किती मोठा असतो, हे मला त्या दिवसांत समजलं. अशातच काही दिवसांनंतर एक दिवस ती भेटली. ती आमची अग...